يكي از تيره‌هاي مهم آريايي كه پس از راهیابی به ايران موفق به تشكيل حكومت شدند پارسها بودند. از ميانه دوره مادها از خاندان پارسي به عنوان خانداني نيرومند در منابع ياد شده است. واپسین پادشاه ماد، آسيتاگ، مجبور به جنگ ‌با يكي از سران پارسي‌ها به نام كوروش شد. از شواهد چنين ‌برمي‌آ‌‌يد كه كوروش با آستياگ نسبت خويشي داشته است. در جنگ بين آن ها پادشاه ماد شكست خورده و كوروش با پيروزي ‌بر آستياگ موفق شد حكومت جديدي را ‌كه درتاريخ از آن به نام هخامنشيان ياد مي‌شود، بنا كند

نخستين پايتخت هخامنشيان شهر پاسارگاد بود. كوروش پاسارگاد را به محلي آباد و معتبر تبديل كرد. اما پس از مرگ كوروش و مشكلاتي كه در امرحكومتي بوجود آمد از اهميت اين شهر كاسته شد تا اينكه داريوش اول به پادشاهي رسيد.
  داريوش بر آن شد تا پايتختي بزرگ و با شكوه بوجود آورد. و از آنجاكه پارس براي هخامنشيان سرزمين مهم و در حكم سرزمين مادري محسوب مي‌شد در نتيجه وي پايتخت خود را در دامنه‌ي كوه مه (رحمت) مشرف بر جلگه وسيع و پهناور مرودشت كه داراي پيشينه تاريخي و تمدنهاي كهن بود، قرار داد. تخت‌جمشيد در واقع يك پايتخت و كاخ تشريفاتي بوده كه تنها براي اجراي مراسمي خاص از جمله مراسم مهم و ملي نوروز يا اقامت‌هاي موقت از آن بهره برده مي‌شد.
هخامنشيان بقيه سال را در شهر باستاني هگمتانه پايتخت پيشين پادشاهان ماد (درتابستان) و در شوش پايتخت پيشين تمدن ايلام (در زمستان) به سر مي‌‌بردند.
پس از داريوش ديگر پادشاهان هخامنشي نيز بر بنايي كه ساخت آن را داريوش آغاز كرده بود، ساختمانهاي جديدي افزودند در نتيجه ساخت تخت‌ جمشيد از آغاز نزديك به 150 سال به طول انجاميد.
ساختمان اصلي كاخ‌ها بر روي صفه‌اي سنگي ساخته‌ شد اين كاخ‌ها را از سه طرف شمال، جنوب و مغرب ديواري بزرگ از سنگهاي ستبر بر روي هم انباشته احاطه مي‌كرد. در بيرون از صفه تا نزديك به نيم كيلومتر دو‌ر‌‌‌‌تر از ديوار سنگي، ساختمانهايي براي درباريان، وزرا و مشاورين ساخته شده بود

وسعت تمام ساختمانهاي روي صفه در حدود 135 هزار متر مربع است. از اين‌ ساختمانها قسمتهايي كه مربوط به بارعام، پذيرائيهاي رسمي و شرفيابي نمايندگان كشورها و برگزاري جشن‌هاي‌ مذهبي بوده وسعت زياد داشته، در‌هاي ورودي آنها پهن بودند از ميان اين كاخ‌ها بايد از كاخ آپادانا و تالار سدستون نام برد. ديگر ساختمانها كه براي زندگي شاه، وليعهد، ملكه و خاندان شاهنشاهي و همچنين دفتر و جايگاه نگهبانان بوده كوچكتر بود.
مهمترين بنايي كه در شهر پارسه معروف به تخت‌جمشيد بنا شده بدين گونه است

ادامه ...

ادامه ...